Actieve bijdrage van ziekenhuisapothekers bij de behandeling
van 65-plussers opgenomen in het ziekenhuis (WINGS studie)
Factsheet WINGS studie
Projectleiders
Prof. Dr L.Lie-A-Huen: l.lieahuen@amc.nl
Dr. S.E.J.A. de Rooij: s.e.derooij@amc.nl
Drs. J.E.Klopotowska (dagelijkse contactpersoon): j.e.klopotowska@amc.nl, wings@amc.nl
Startdatum: Studie is reeds afgerond, uitgevoerd in de periode 2007-2010.
Probleem
De laatste jaren is er veel aandacht voor patiëntveiligheid. In 2004 overleden in Nederland tijdens opname in het ziekenhuis 1482 tot 2032 patiënten door potentieel vermijdbare medische incidenten. Van deze incidenten was 15% medicatie gerelateerd. Hiervan was meer dan 30% vermijdbaar, oftewel veroorzaakt door een medicatiefout. Medicatie gerelateerde schade wordt in de internationale literuur aangeduid als Adverse Drug Events (ADEs). Gehospitaliseerde ouderen (>65 jaar) hebben 4 keer meer kans op een ADE in vergelijking met andere patientengroepen. Door vermijdbare ADEs wordt de ligduur met gemiddeld 7.2 dagen verlengd, met bijkomende kosten van gemiddeld 3097 euro. Vanwege de ernst en omvang van het probleem moet worden gezocht naar effectieve interventies waarmee het aantal vermijdbare ADEs in ziekenhuizen worden gereduceerd.
Oplossing
Meerdere buitenlandse studies hebben aangetoond dat actieve participatie van een ziekenhuisapotheker in een behandelteam op een afdeling het aantal vermijdbare ADEs fors kan verminderen. In Engeland en USA is het reeds gebruikelijk dat een ziekenhuisapotheker meeloopt met de dagelijkse visite en/of aanwezig is op de afdeling. In Nederland zijn ziekenhuisapothekers gevestigd in de centrale apotheek van het ziekenhuis van waaruit zij hun verantwoordelijkheid voor kwalitatief goede en veilige farmaceutische zorg proberen te vervullen. Hierdoor missen zij vaak klinisch relevante informatie over patiënten wat het adviseren over farmaceutisch beleid moeilijk maakt. Bovendien weet de ziekenhuisapotheker hierdoor vaak niet welke behoefte er bij artsen en verpleegkundigen op een afdeling leeft ten aanzien van (het verbeteren van) de farmaceutische zorg. Echter, gezien de resultaten van de recente patiëntveiligheidsstudies in Nederland, is een meer actieve en op een afdeling zichtbare bijdrage van ziekenhuisapothekers wenselijk.
Doelgroep
Patiënten van 65 jaar en ouder, die op de dag van de opname 5 of meer geneesmiddelen gebruikten en opgenomen waren op een afdeling Interne Geneeskunde voor 24 uur of langer. Het onderzoek werd uitgevoerd in 3 ziekenhuizen in Nederland.
Aanpak
In 2007 is een nulmeting uitgevoerd waarmee het aantal en soort vermijdbare ADEs bij gehospitaliseerde ouderen in de deelnemende ziekenhuizen in kaart is gebracht. Op basis van deze resultaten hebben multidisciplinaire werkgroepen een plan van aanpak opgesteld. Dat plan bestond uit een aantal interventies, o.a.: screenen van alle geïncludeerde ouderen door een ziekenhuisapotheker op de meest voorkomende medicatierisico’s met persoonlijke terugkoppeling aan de arts-assistenten en farmacotherapielessen.
Verder kreeg elk arts-assistent een special voor ouderen ontwikkelde checklist op jaszakformaat met daarop 10 “let-op” medicatiepunten, de zogenaamde WINGS checklist. Deze interventies zijn ingezet van november 2009 t/m juni 2010. Om het effect van deze interventies te evalueren is in dezelfde periode een nameting uitgevoerd.
Verwacht resultaat
1. Een reductie van 50% in het aantal vermijdbare ADEs tijdens ziekenhuisopname
2. Implementatie van een actieve en op een afdeling zichtbare bijdrage van ziekenhuisapothekers
bij de behandeling van de gehospitaliseerde ouderen
3. Tools voor arts-assistenten waarmee medicatiegebruik van ouderen op een efficiënte en effectieve
manier gescreend kan worden op de belangrijkste risico’s
4. Tools voor ziekenhuisapothekers om arts-assistenten te ondersteunen bij het voorschrijven van
geneesmiddelen aan gehospitaliseerde ouderen.